به نام خدا
سناريوي طرح درس
هديه هاي آسمان
پايه ي دوّم
بهمن ماه 1384
آموزش و پرورش :شهرستان سروآباد
دبستان 22بهمن شهــــداي دگاگا
عطا حسيني:
فوق ديپلم آموزش ابتدايي
سابقه كار: پنج سال در پايه ي دوّم
فهرست
1- مقدمه
2- مباني نظري
3- ديدگاه ها
4- رويكردهاي تحليلي
5- اهداف و روش تدريس و وسايل لازم
6- مشخصات و انگيزه و خاطره
7- آمادسازي فيزيكي ،ذهني
8- ايجاد انگيزه
9 - فرايند يادگيري وياددهي
10- فرايند تثبيت يادگيري و ياددهي
11 ارزشيابي پاياني و جمع بندي مطالب و تعيين
تكليف
اهداف
1- ياد گرفتن يك نماز دو ركعتي
2- علا قمند شدن با نماز
3 – اداي يك نماز دو ركعتي
4- آشنايي با اهميت نمازو دعا در زندگي
روش تدريس
گروهي و پرسش و پاسخ و نمايش فيلم
وسايل لازم
1- سي دي 2- تلويزيون 3- ديسك سي دي
4- موكت 5- كتاب
6- تصاويرتمام مراحل نماز
مشخصات
نام درس: هديه هاي آسمان موضوع: نماز
نام معلّم : عطا حسيني سن : (33) سال
سابقه ي تدريس در پايه ي دوّم:(5) سال
محل خدمت : آموزش وپرورش شهرستان سروآباد
دبستان 22 بهمن شهداي دگاگا
انگيزه حضور
كسب تجربه ي بيشتر در محضر همكاران گرامي
خاطره
كلاس سوم بودم و براي اولين بار با دوستان به مسجد روستا رفتيم .من نمي دانستم بعد از تشهد چكار كنم ، بنابراين مدّت زيادي در تشهد ماندم. خلاصه آن قدر ماندم تا مردي آمد ونماز را تمام كرد . من هم مثل او سلام دادم.
ديدگاه ها
شناختي: پياژه و لارنس كولبرگ معتقدند كه قضاوت هاي
اخلاقي كودكان و توجيهي كه آنان در برابر داستان هاي مطرح شده ارائه مي دهند (كه كودك در يك دو راهي قرار مي گيرد)
مشخص مي كند كه كودك در كدام يك از مراحل رشد اخلاقي قرار دارد .
رفتاري : والترميشل و آلبرت بندورا معتقدند كه رشد اخلاقي
تحت تاثيرشرطي كنشگر (فعال) و ياد گيري مشاهده اي ،كه در آن الگو نقش عمده اي را در ايجاد رفتار بازي ميكند، شكل
مي گيرد. آن ها رفتار اخلاقي را به يك صفت ثابت ،ويژگي پايدار نسبت نمي دهند . بلكه آن را وابسته به موقعيت مي دانند.
رشد اخلاقي را فرايندي مرحله اي نمي دانند. بلكه مجموعه اي
از رفتار هاي اكتسابي مي دانند كه در مشاهده يالگو هاي متنوع
شكل گرفته و به صورت عادت در آمده است.
آماده سازي فيزيكي و ذهني (3دقيقه)
به محض ورود به كلاس ، سلام و احوال پرسي با آن ها ، اطمينان
از سلامتي همه و چك كردن وضعييّت فيزيكي كــلاس آرايش كلاسي ، يعني گروه بندي را به اين صورت انجام مي دهيم :
آموزگار: هادي بگو چه كسي گروه بندي را انجام بدهد ؟
هادي: شاخوان .
شاخوان كنار ميزآموزگار آمده و كاغذهاي تا شده كه شما ره ي دانش آموزان در آن نوشته شده است را در سه گروه دسته بندي
كرده و هركدام از اعضا كنا ر گروه خود رفته و سه گروه را به نام هاي ( وضو، نماز ، دعا ) نام گذاري مي كنيم .
آموزگار : بچّه هاي خوبم حالا كه هر كدام از شما دوستــان هم گروه خود را مي شنا سد . به آريا گوش بدهيد تا يك
لطيفه برايمان تعريف كند .
آريا لطيفه را تعريف كرده و همه او را تشويق مي كنند .
آموزگار: عزيزانم ، در اين زنگ مي دانيد از كدام كتاب بايد
چيزهاي تازه اي را با كمك هم ديگر ياد بگيريم ؟
دانش آموزان : بله ، كتاب قشنگ هديه هاي آسمان .
آموزگار : خيلي خوب پس همه آماده هستيد .
ايجاد انگيزه (5دقيقه)
آموزگار: بچّه هاي عزيز امروز شنبه است ،ديروز چه روري بود؟
دانش آموزان : جمعه
آموزگار : آفرين ميدانيد در جمعه چه كارهايي را انجــــام مي دهند؟
دانش آموزان : بله ، نظافت، استراحت ، ورزش، تما شــاي تلويزيون، به خانه ي دوستان و فاميل ها رفتن، پدران و مادران
هم به نماز جمعه مي روند.
آموزگار : آفرين ، گفتيد ، نماز جمعه ،آيا تا به حال به مسجد
رفته ايد؟
بعضي از دانش آموزان : بله
آموزگار : چرا رفته ايد؟
دانش آموزان: براي جشن مولود و ديدن مراسمات ديني ديگر
آموزگار: بسيار خوب ، تا حال ديده ايدپدر يا مادر شما نماز
بخواند ؟
دانش آموزان : بله
آموزگار : ميدانيد در نماز با چه كسي صحبت مي كنند ؟
دانش آموزان: بله با خدا
فرايند يادگيري و ياد دهي مطالب تازه (15دقيقه)
آموزگار : بچه هاي عزيز به فيلمي كه به مدّت 2دقيقه براي شما پخش مي شود خوب دقّت كنيد .
درمدت 2دقيقه حركات نماز يك بچّه نمايش داده مي شود.
آموزگار :عزيزان ،فيلم را كه ديديد حالا گروه ها با هم به مدت
8دقيقه در موردآن چه را كه ديديد و سه كلمه نماز، وضو، دعا
با هم گفتگو كنيد. يادتان باشد كه بايد به صورت گروهي با هم كار كنيد و به نظرات و گفته هاي دوستانتان گوش بدهيد.
گروه ها مشغول فعاليّت هستند آموزگار از كار آن ها سركشي
و به ميزان دقّت و همكاري گروهي توجه ميكند
بعد از 8دقيقه آموزگار : بچه ها وقت تمام شد .
نماينده ي گروه نماز بلند شود و چيزهايي را كه در گروه خود
بدست آورده اند براي دوستان ديگرش بگويد .
مهيار از گروه نماز به عنوان نماينده بلند شده و شروع ميكند :
ما در فيلم پسر بچه اي را ديديم كه داشت نماز مي خواند
وما درباره ي نماز به همديگر گفتيم كه چون نماز يعني حرف زدن با خدا پس بايد تميز و پاكيزه با شيم و نماز بخوانيم
اول وضو مي گيريم بعد با ادب و احترام رو به قبله مي ايستيم
نماز خواندن را شروع مي كنيم .
يكي از دانش آموزان : مهيار چيزي را جا گذاشت
آموزگار: آفرين تو بگو چه چيزي را جا گذاشت ؟
هادي: بعد از آن كه رو به قبله ايستاديم بايد نيت كنيم
آموزگار : آفرين سيار خوب است . مهيار ادامه بده .
مهيار: اوّل سوره ي حمد و سوره ي توحيد را مي خوانيم ،
بعد خم مي شويم .
آموزگار : آفرين ، چه كسي ميداند درنماز به اين خم شدن چه مي گويند ؟
آرمين : من ميدانم ، به آن مي گويند ( ركوع)
آموزگار : بسيار خوب ، مهيار تو بنشين . از گروه دعا كسي بلند
شود و حرف هاي مهيار را ادامه بدهد.
شلير بلند شده و ادامه مي دهد : بعد كه از ركوع بلند شديم
سرمان را روي زمين مي گذاريم كه به آن سجده مي گويند
بعد مي نشينيم و دوباره به سجده مي رويم و بلند مي شويم
مثل دفعه ي اوّل ادامه مي دهيم ولي ديگر بلند نمي شويم
مي نشينيم و تشهد را مي خوانيم بعد هم اول به طرف راست
بعد به طرف چپ سلام مي دهيم .
آموزگار : آفرين بچه هاي خوب شيوه ي نماز خواندن را
همه ياد گرفتيد ؟
دانش آموزان : بله
آموزگار : بچه هاي عزيز حالا همه مي دانيد نماز يعني چه
ودرنماز با چه كسي حرف ميزنيم و چگونه حركت هاي آن را انجام ميدهيم .
آموزگار : حال كي حاضر است بيايد و حركت هاي نماز را براي ما انجام بدهد .
شادمان مي آيد و اوّل رو به قبله مي ايستد و براي گرفتن
دست ها گير مي كند .
آموزگار : آفرين ، بچه ها با دست راست مچ دست چپ را گرفته و روي ناف مي گذاريم .
شامان دست ها يش را درست گرفته و سوره ي حمد و توحيد را
مي خواند ، بعد خم شده و به ركوع مي رود . بلند شده و به سجده مي رود مي نشيند ، دوباره به سجده مي رود و در مرحله ي دو همان حركت هاي اوّل را تكرار كرده ولي ديگر
بلند نمي شود و به قصد خواندن تشهد مي نشيند .
آموزگار : بچه ها مي دانيد شادمان چه كاري را انجام نداد ؟
هژير : بله ، موقع تشهد بايد انگشت نشانه ي دست راست باز
بقيه ي انگشت ها را مي بنديم و دست چپ را به صورت باز روي
زانو ها مي گذاريم .
آموزگار : آفرين كاملاً درست است . حالا براي اين كه بهتر ياد
بگيريد اين تصاوير را به گروه ها مي دهم شما بايد حركت هاي
مربوط به هر عبارت را به هم وصل كنيد .
فرايند تثبيت يادگيري (15 دقيقه)
كاغذ هايي را كه در آن تصاوير اصلي نماز در يك طرف و نام تصاوير در طرف ديگر نوشته شده است را در اختيار گروه ها
قرار مي دهيم تا با هم آن ها را به همديگر وصل كرده و به
سليقه ي گروهي رنگ آميزي كرده و دوباره مطالب مربوط
به تصاوير را با هم مرور كنند .
آموزگار : بچه هاي عزيز كارتان تمام شد ؟
دانش آموزان : بله
آموزگار : بسيار خوب پس گروه ها از كار هاي همديگر ديدن
كنند و به درست بودن عبارات و حركات و رنگ آميزي توجّه
كنيد .
بهترين كار گروهي را انتخاب كنيد و ما آن گروه را تشويق
مي كنيم .
بچّه ها با علا قه و شادي اين كار را انجام مي دهند .
آموزگار هم در اين مدّت به ميزان مشاركت اعضا در گروه
دقت كرده و آن ها را به فكر و همكاري بيشتر تشويق مي كند.
تو صيه ميكند كه كا رها را تقسيم كنند .
جمع بندي مطالب و ارزشيابي پاياني( 5دقيقه)
به وسيله ي پرسش و پا سخ تمام مطا لب را تكرار و خود آموزگار
آن را تكميل كرده و خود يك بار حركات نماز را همراه اذكار آن براي بچّه ها با صداي بلند انجام مي دهد .
آموزگار : عزيزان حالا كه با نماز و حركات و چيز هايي را كه بايد در نماز بگوييد آشنا شديد از شما مي خواهم با هم با سه كلمه ي نماز ، وضو ، دعا يك جمله بنويسيد .
آموزگار : نوشتيد ؟
دانش آموزان : بله
آموزگار : گروه دعا ، صاحب تو بخوان
صاحب : ما وضو مي گيريم و نماز مي خوانيم وبعد دعا ميكنيم.
آموزگار : آفرين ، گروه نماز ،كاميار تو بخوان كاميار: براي نمازو دعا خواندن بايد وضو بگيريم .
آموزگار بسيار خوب ، گروه وضو ، زانكو تو بخوان .
زانكو : ما براي نماز خواندن وضو مي گيريم و بعد از نماز براي
پدر و مادر خود دعا مي كنيم .
آموزگار : آفرين ، معلوم است كه مطا لب را با كمك هم خوب ياد گرفته ايد .
تعين تكليف (2دقيقه)
آموزگار : عزيزان براي اين كه مطلب را فراموش نكنيد و براي
هميشه ياد بگيريد در خانه شما هم با پدر و مادرتان نماز بخوانيد .
وخوب گوش كنيد كه آن ها چه مي گويند شما هم تكرار كنيد.
اين را هم به شما بگويم كه در نماز خانه ي آموزشگاه هم كاغذ بزرگي را به ديوار زده اند كه روي آن حركات نماز و در هر حركت چه بايد بگويي را نوشته اند .
بهتر است هر وقت دوست داشتيد به نماز خانه برويد و با دقت به آن نگاه كنيد تا خوب ياد بگيريد .
آموزگار: خسته نبا شيد زنگ تفريح است بفرمائيد بيرون
(تمام)
مباني نظري
ياد گيري از دو ديد گاه مورد بررسي است 1- شناخت گرايي 2- رفتار گرايي
ياد گيري از ديد گاه روان شناسي شناخت گرايي، عبارت است از ايجاد تغيير در ساخت شناختي
و جريان هاي ذهني فرد. اين تعريف با تعريف نظريه پردازان رفتار گرا تفاوت اساسي دارد .
روان شناسان رفتار گرا ، ياد گيري را ايجاد تغيير در رفتار آشكار فرد تعريف مي كنند .
زيرا به نظر اينان مو ضوع علم روان شناسي رفتار مو جودات زنده است ، نه فرايندها و جريان هاي
ذهني و شناختي . يكي از با سابقه ترين نظريه هاي يادگيري شناختي ، ياد گيري از راه بينش است .
در اين نظريه ي روان شناسي ، اعتقاد بر اين است كه ياد گيري و حل مسئله نه از راه آزمايش و خطا
بلكه از راه كسب بينش حاصل مي شود . بينش عمدتاً از راه كشف روابط بين اجزاي يك مسئله حاصل
مي شود . روان شناسان گشتالتي كه مدافع ياد گيري از راه بينش هستند ، معتقدند كه موضو ع هاي
آموزشگاهي بايد با اصول بينش آموزش داده شوند، نه از راه شرطي شدن ، اين روان شناسان
ياد گيري بينشي را ياد گيري اصيل مي دانند.
يكي ديگر از نظريه هاي شناختي ، نظريه ي ياد گيري معني دار كلامي آزوبل است .
آزوبل نيز مانند گشتالتي ها به ياد گيري از راه شرطي شدن روي خوش نشان نمي دهد.
و روش ياد گيري معني دار خود را به جاي آن پيشنهاد مي كند. او براي معني دار كردن ياد گيري
بر ايجاد رابطه بين يادگيري هاي قبلي و ياد گيري جديد تاَكيد مي كند .
مي گويد اگر ياد گيرنده بتوا تند بين آنچه را كه فعلاً مي خواهد ياد بگيرد و آنچه را كه قبلاً ياد
گرفته است رابطه برقرار كند ، يلدگيري او معني دار است در غير اين صورت ياد گيري او معني دار نخواهد بود .
آزوبل براي ايجاد ارتباط بين مطالب جديد و قديم ، پيش سازمان دهنده را پيشنهاد مي كند .
پيش سازمان دهنده ، خلا صه اي ا ست گفتاري يا نوشتاري كه معلّم در آغاز درس در اختيار ياد گيرندگان قرار مي دهد ، امّا اين خلاصه از نظر انتزاعي بودن ، جامعيت و كليت در سطح بالاتري
از خلاصه ي درس است .
يكي ديگر از نظريه ها كه نظريه ي ياد گيري اجتماعي كه مبتني بر ياد گيري از راه مشاهده است
يك نظريه ي التقاتي رفتاري – شناختي است ، كه در آن هم بر تقويت و تنبيه مورد توجه رفتار گرايان تاَكيد شده است و هم بر فرايند هاي ذهني و شناختي .
در نظريه ي ياد گيري اجتماعي يا ياد گيري مشاهده اي ، بندورا گفته است كه ياد گيرنده از طريق مشاهده ي رفتار ديگران به ياد گيري مي پردازد .
اختلا ف عمده ي بين رفتار گرايان و شناخت گرايان در اين است كه رفتار گرايان به رفتار و عمل آشكار اهميّت مي دهند ،در حالي كه شناخت گرايان به توانايي باز نمايي ذهني اهميّت مي دهند .
رفتار گرايان معتقدند كه تجارب گذشته ضامن موفقيّت هاي آينده در حل مسائل و ياد گيري است .